Biuletyn

Koła Miłośników Dziejów Grudziądza

 

Rok II: 2004                                                    Numer  23  (28)

Data odczytu: 29.9.2004                    Data wydania: 1.12.2004

Mgr Stanisław Poręba

Z dziejów powstania przeciw Krzyżakom w Grudziądzu

w 1454 r.

Calendarium

28 X 1138

-

Zmarł król Bolesław Krzywousty. Podzielił on Polskę na 4 dzielnice. W skład dzielnicy mazowieckiej weszła Ziemia Chełmińska, leżąca między Wisłą, Osą i Drwęcą.

1226

-

Konrad Mazowiecki zaprasza do ochrony granic księstwa przed plemionami pruskimi Zakon Krzyżacki.

30 VI 1230

-

Konrad Mazowiecki nadaje Krzyżakom Ziemię Chełmińską oraz ziemie, które zdobędą w Prusach. (Tzw. „Przywilej kruszwicki”). Początek podboju Prus.

1233

-

Lokacja Chełmna i Torunia. (Mistrz Herman von Salza).

Ok. 1233

-

Krzyżacy docierają w okolice Grudziądza i nad Osę.

1235

-

Zakon Krzyżacki wchłania Zakon Braci Dobrzyńskich.

1247

-

Śmierć Konrada Mazowieckiego

1283

-

Zakon Krzyżacki kończy podbój Prus. Zagrożenie Litwy przez Krzyżaków.

18 VI 1291

-

Grudziądz otrzymuje prawa miejskie. (Mistrz krajowy Meinhard z Querfurtu).

XIII/XIV w.

-

Grudziądz – miasto obronne (podwójny mur, 10 wież strażniczych, 5 bram miejskich).

24 II 1397

-

Utworzenie Towarzystwa Jaszczurczego, przez rycerstwo Ziemi Chełmińskiej (m. in. Ryńscy z Ryńska, Kitnowscy z Kitnowa).

Pocz. XV w.

-

Niezadowolenie z władzy krzyżackiej, ze strony mieszkańców państwa krzyżackiego (m. in. Polaków).

1409-1411

-

I Wielka Wojna z Zakonem Krzyżackim.

15 VII 1410

-

Bitwa pod Grunwaldem.

VII-VIII 1410

-

Polacy w Grudziądzu. (Kasztelan Mościc ze Stęszewa).

1 II 1411

-

I pokój w Toruniu.

1414-1422

-

II wojna polsko-krzyżacka („golubska”, „głodowa”).

27 IX 1422

-

Pokój nad jeziorem Mełno k. Grudziądza.

1433-1435

-

III wojna polsko-krzyżacka.

1435

-

Pokój w Brześciu Kujawskim.

13 III 1440

-

Zjazd w Kwidzynie (delegaci 19 miast m. in. Grudziądza, 50 rycerzy i giermków).

14 III 1440

-

Utworzenie Związku Pruskiego. Przywódca: Jan Cegenberg.

VIII 1453

-

Zjazd w Grudziądzu. Opracowanie wykazu skarg antykrzyżackich.

4 II 1454

-

Poselstwo Związku Pruskiego u króla Kazimierza Jagiellończyka.

8 II 1454

-

Wybuch powstania antykrzyżackiego w Grudziądzu.Zajęcie zamku przez mieszczan i wypędzenie Krzyżaków. Po 221 latach miasto wraca do Macierzy.

 


 

Aneks.

Przywilej Bolesława Szczodrego dla klasztoru w Mogilnie

Płock, 11 IV 1065 r. (?). [„falsyfikat mogileński”].

Żródło: J. K. Kochanowski, Zbiór ogólny przywilejów i spominków mazowieckich, Warszawa 1919, nr 22 (przekład z j. łacińskiego).

 

Niechaj zauważy cały kościół wiary to świadectwo prawdy, że ja, Bolesław, naśladując przykłady wiernych, abym, gdy odejdę [ze świata], zasłużył na przyjęcie, w przybytkach sprawiedliwych, -nadałem ze wszystkiego, co do mnie należy, kościołowi mogilnieńskiemu świętego Jana Ewangelisty przeprawy wszystkie przez Wisłę od Kamienia aż do morza, przeprawy przez Narew w Wiźnie i w Makowie oraz przez całe Mazowsze [co] dziewiąty targ dziewiąty denar dziewiątego .wieprza, dziewiąte źrebię, dziewiątą rybę darowałem. Czego aby ktoś później nie uczynił nieważnym, niech to powagą Boga wszechmogącego będzie zabronione. Te zaś są nazwy grodów: Grudziądz*, Zakroczym Serock z połową cła przez rzekę Bug, Rypin, Steklin, Sierpc, Nowy Raciąż Osielsk, Szreńsk, Ciechanów, Stopsk, Grzebsk, Nasielsk, Wyszogród, Płock, Dobrzyń, Włocławek Przypust, Słońsk, [Następuje wyliczenie innych dochodów klasztoru, wśród których] w Chełmnie, co dziewiąty targ z opłatą od karczmy... Działo się i dane roku od Narodzenia Pańskiego 1065, 11 kwietnia, w Płocku.

 

 

 



* W oryginale Grudomzch. Może oznaczać Grudziądz lub Grudusk k. Mławy. W 1965 r. obie miejscowości obchodziły 900-lecia swojego istnienia.